Sözlük: Cilt Bakımı, Sağlık ve Teknoloji Terimleri

Bu sözlük, KisaBilgi’nin cilt bakımı, güneş koruması, sağlık ve teknoloji içeriklerinde sıkça geçen terimlerin kısa açıklamalarını içerir. Yazılarımızı okurken karşılaştığınız teknik kelimeleri buradan hızlıca arayabilirsiniz. Sözlük bilimsel literatür, INCI veritabanı ve resmi kurum tanımları temel alınarak hazırlanmıştır.

Toplam: 40+ terim · Son güncelleme: 26 Mayıs 2026

☀️ Güneş Koruması Terimleri

SPF (Sun Protection Factor): Bir ürünün UVB ışınlarına karşı koruma faktörü. SPF 30 ≈ %96.7, SPF 50 ≈ %98 UVB koruma. Detay

PA (Protection Grade of UVA): UVA korumasının Japon ölçüm sistemi. PA+ düşük, PA++++ en yüksek korumayı gösterir.

UVA: Cilt yaşlanmasından (fotoyaşlanma) ve melanomdan büyük oranda sorumlu uzun dalga boyundaki UV ışını. Camdan geçer, bulutlu havada da etkilidir.

UVB: Yanık ve cilt kanseri risklerinin başlıca nedeni; kısa dalga boyundaki UV ışını. Cam UVB’yi engeller.

HEV (High Energy Visible Light): Mavi ışık. Ekranlardan ve güneşten gelen, fotoyaşlanmaya katkıda bulunan görünür ışık.

Mineral filtre: Çinko oksit ve titanyum dioksit içeren, UV ışınlarını yüzeyden yansıtan koruma türü. Hassas cilt için genellikle daha güvenli.

Kimyasal filtre: Octinoxate, oxybenzone, avobenzone gibi organik moleküllerin UV ışınını emerek ısıya dönüştürdüğü filtreler.

İki parmak kuralı: Yüz için iki parmak boyu (≈ 1/4 çay kaşığı) güneş kremi uygulama miktarı — etiketteki SPF değerinin gerçekleşmesi için gereken minimum doz. Detay

Fotoyaşlanma (Photoaging): UV maruziyetinin neden olduğu erken cilt yaşlanması; kırışıklık, leke, ince çizgiler, kollajen kaybı.

Fotosensitivite: Cildin UV’ye karşı artmış duyarlılığı; bazı ilaçlar (retinol, antibiyotik, NSAID) veya cilt durumları (rozasea, lupus) bu durumu artırır.

🧴 Cilt Bakımı Terimleri

INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients): Kozmetik ürünlerin içerdiği bileşenlerin uluslararası standart isimlendirme sistemi. Türkiye’de etiketlerde zorunludur.

Retinol: A vitamininin türevi; anti-aging, leke açıcı ve hücre yenileyici etkisi olan dermatolojide kanıta dayalı bir aktif. Detay

Retinoid: A vitamini türevlerinin geniş ailesi; retinol, retinaldehit, tretinoin (reçeteli), adapalene gibi formları içerir.

AHA (Alpha Hydroxy Acid): Glikolik, laktik, mandelik asit gibi su çözünür peeling asitleri. Üst cilt katmanını yenileyerek leke ve doku problemlerinde etkili.

BHA (Beta Hydroxy Acid): Salisilik asit; yağda çözünür, gözenek içine işleyerek akne ve siyah noktada etkili.

Niacinamide (B3 vitamini): Cilt bariyerini güçlendiren, gözenek görünümünü azaltan, leke ve kızarıklığı dengeleyen çok yönlü aktif.

Panthenol (Pro-vitamin B5): Yatıştırıcı, nemlendirici ve cilt bariyerini onarıcı içerik. Tahriş olmuş ciltler ve güneş yanığında sıkça kullanılır.

Hyaluronik asit: Cildin kendi yapısında var olan, suyu yakalayıp tutan moleküler süngerimsi yapı; nemlendirme için temel içerik.

Seramidler: Cilt bariyerinin yağ tabakasını oluşturan lipidler. Kuruluk, hassasiyet ve egzamada tamamlayıcı kullanılır.

Centella Asiatica (Cica): Asya tıbbından gelen, yara iyileşmesi ve cilt yatıştırma özellikli bitki ekstresi. Madecassoside içerir.

Cilt mikrobiomu: Cildin yüzeyinde yaşayan trilyonlarca yararlı bakteri, mantar ve virüsten oluşan ekosistem. Cilt sağlığının temelidir. Detay

Peeling (Eksfoliasyon): Ölü cilt hücrelerinin fiziksel veya kimyasal yöntemle uzaklaştırılması. Detay

Rozasea (Rosacea): Yüzde kalıcı kızarıklık, kılcal damar görünümü ve papülle seyreden kronik enflamatuar cilt hastalığı. Güneş ana tetikleyicidir. Detay

Hassas cilt: Çevresel uyaranlara, kozmetik ürünlere ve içeriklere normalden daha hızlı tepki veren cilt tipi. Klinik tanım gerektirir.

⚠️ Kaçınılması Gereken İçerikler

Oxybenzone: Kimyasal UV filtresi; mercan resifleri ve cilt hassasiyeti açısından tartışmalı, hassas ciltte irritan.

Octinoxate: Yaygın kimyasal UV filtresi; bazı çalışmalarda hormonal endokrin etkileri olabileceği bildirilmiş.

Denatured alcohol (Alcohol Denat): Cildi kurutan, hassas ciltte irritasyon yapabilen denatüre alkol. Etiketin üst kısmındaysa dikkat.

Parfüm (Fragrance): Onlarca bileşenden oluşan koku karışımı; hassas ciltlerde alerjik reaksiyon ve kontakt dermatit nedeni olabilir.

⚕️ Sağlık Terimleri

Holistik tıp: Bireyi fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal bir bütün olarak ele alan tıp yaklaşımı. Detay

Ayurveda: 5000 yıllık Hint geleneksel tıp sistemi; doşa (vata, pitta, kapha) dengesi prensibiyle çalışır. Detay

Propolis: Arıların reçinemsi maddelerle yaptığı antimikrobiyal arı ürünü. Detay

Diyabet: Pankreasın yetersiz insülin salgılaması veya vücudun insüline direnç göstermesi sonucu kan şekerinin yükseldiği kronik metabolik hastalık. Detay

Tiroid: Boyunda yer alan, metabolizmayı düzenleyen hormon (T3, T4) salgılayan endokrin bez. Hipotiroidi ve hipertiroidi en yaygın bozukluklarıdır. Detay

💻 Teknoloji Terimleri

FinTech: Financial Technology — geleneksel bankacılık ve finansa teknolojik çözümler getiren ekosistem. Dijital cüzdan, P2P kredi, robo-advisor örnekleri içerir. Detay

VR (Virtual Reality): Sanal gerçeklik — kullanıcıyı tamamen yapay bir 3D ortama daldıran teknoloji. Detay

AR (Augmented Reality): Artırılmış gerçeklik — gerçek dünya görüntüsüne dijital katmanlar ekleyen teknoloji.

Otonom dron: İnsan müdahalesi olmadan, sensör + AI ile bağımsız uçuş kararı veren insansız hava aracı. Detay

EV (Electric Vehicle): Elektrikli araç. BEV (battery EV), PHEV (plug-in hybrid), HEV (hybrid) gibi alt türleri vardır.

🌐 SEO ve İçerik Terimleri

E-E-A-T: Google’ın içerik kalite değerlendirme çerçevesi — Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness (Deneyim, Uzmanlık, Otorite, Güvenilirlik).

YMYL (Your Money or Your Life): Para veya yaşamı doğrudan etkileyen içerikler (sağlık, finans, hukuk). Bu konularda Google daha yüksek E-E-A-T standardı arar.

Schema.org: Yapısal veri (structured data) için Google, Bing, Yahoo, Yandex tarafından kabul edilen ortak işaretleme dili.

NAP tutarlılığı: Yerel SEO’da Name-Address-Phone bilgilerinin tüm dizinlerde aynı görünmesi.

📚 Bir Terim Bulamadın mı?

Aradığınız bir kavramı sözlükte bulamadıysanız bize editor@kisabilgi.com adresinden iletebilirsiniz; uygun olanları sözlüğe ekleyip ilgili yazılara bağlarız.